
Surya
Aditya Hridayam
आदित्यहृदयम्
- Deity
- Surya
- Tradition
- Itihasa
- Purpose
- Victory, well-being
- Source
- Nitya Karm Pooja Prakash (Gita Press)
मूल पाठ
Sanskrit textततो युद्धपरिश्रान्तं समरे चिन्तया स्थितम्। रावणं चाग्रतो दृष्ट्वा युद्धाय समुपस्थितम्
tato yuddhapariśrāntaṃ samare cintayā sthitam | rāvaṇaṃ cāgrato dṛṣṭvā yuddhāya samupasthitam
॥ १ ॥
दैवतैश्च समागम्य द्रष्टुमभ्यागतो रणम्। उपागम्याब्रवीद्रामम् अगस्त्यो भगवान् ऋषिः
daivataiś ca samāgamya draṣṭum abhyāgato raṇam | upāgamyābravīd rāmam agastyo bhagavān ṛṣiḥ
॥ २ ॥
राम राम महाबाहो शृणु गुह्यं सनातनम्। येन सर्वानरीन् वत्स समरे विजयिष्यसि
rāma rāma mahābāho śṛṇu guhyaṃ sanātanam | yena sarvān arīn vatsa samare vijayiṣyasi
॥ ३ ॥
आदित्यहृदयं पुण्यं सर्वशत्रुविनाशनम्। जयावहं जपेन्नित्यम् अक्षय्यं परमं शिवम्
ādityahṛdayaṃ puṇyaṃ sarvaśatruvināśanam | jayāvahaṃ japen nityam akṣayyaṃ paramaṃ śivam
॥ ४ ॥
सर्वमङ्गलमाङ्गल्यं सर्वपापप्रणाशनम्। चिन्ताशोकप्रशमनम् आयुर्वर्धनमुत्तमम्
sarvamaṅgalamāṅgalyaṃ sarvapāpapraṇāśanam | cintāśokapraśamanam āyurvardhanam uttamam
॥ ५ ॥
रश्मिमन्तं समुद्यन्तं देवासुरनमस्कृतम्। पूजयस्व विवस्वन्तं भास्करं भुवनेश्वरम्
raśmimantaṃ samudyantaṃ devāsuranamaskṛtam | pūjayasva vivasvantaṃ bhāskaraṃ bhuvaneśvaram
॥ ६ ॥
सर्वदेवात्मको ह्येष तेजस्वी रश्मिभावनः। एष देवासुरगणाँल्लोकान् पाति गभस्तिभिः
sarvadevātmako hy eṣa tejasvī raśmibhāvanaḥ | eṣa devāsuragaṇāṃl lokān pāti gabhastibhiḥ
॥ ७ ॥
एष ब्रह्मा च विष्णुश्च शिवः स्कन्दः प्रजापतिः। महेन्द्रो धनदः कालो यमः सोमो ह्यपां पतिः
eṣa brahmā ca viṣṇuś ca śivaḥ skandaḥ prajāpatiḥ | mahendro dhanadaḥ kālo yamaḥ somo hy apāṃ patiḥ
॥ ८ ॥
पितरो वसवः साध्या ह्यश्विनौ मरुतो मनुः। वायुर्वह्निः प्रजाप्राणः ऋतुकर्ता प्रभाकरः
pitaro vasavaḥ sādhyā hy aśvinau maruto manuḥ | vāyur vahniḥ prajāprāṇaḥ ṛtukartā prabhākaraḥ
॥ ९ ॥
आदित्यः सविता सूर्यः खगः पूषा गभस्तिमान्। सुवर्णसदृशो भानुः हिरण्यरेता दिवाकरः
ādityaḥ savitā sūryaḥ khagaḥ pūṣā gabhastimān | suvarṇasadṛśo bhānuḥ hiraṇyaretā divākaraḥ
॥ १० ॥
हरिदश्वः सहस्रार्चिः सप्तसप्तिर्मरीचिमान्। तिमिरोन्मथनः शम्भुस्त्वष्टा मार्ताण्डकोंऽशुमान्
haridaśvaḥ sahasrārciḥ saptasaptir marīcimān | timironmathanaḥ śambhus tvaṣṭā mārtāṇḍako'ṃśumān
॥ ११ ॥
हिरण्यगर्भः शिशिरस्तपनो भास्करो रविः। अग्निगर्भोऽदितेः पुत्रः शङ्खः शिशिरनाशनः
hiraṇyagarbhaḥ śiśiras tapano bhāskaro raviḥ | agnigarbho'diteḥ putraḥ śaṅkhaḥ śiśiranāśanaḥ
॥ १२ ॥
व्योमनाथस्तमोभेदी ऋग्यजुःसामपारगः। घनवृष्टिरपां मित्रो विन्ध्यवीथीप्लवङ्गमः
vyomanāthas tamobhedī ṛgyajuḥsāmapāragaḥ | ghanavṛṣṭir apāṃ mitro vindhyavīthīplavaṅgamaḥ
॥ १३ ॥
आतपी मण्डली मृत्युः पिङ्गलः सर्वतापनः। कविर्विश्वो महातेजा रक्तः सर्वभवोद्भवः
ātapī maṇḍalī mṛtyuḥ piṅgalaḥ sarvatāpanaḥ | kavir viśvo mahātejā raktaḥ sarvabhavodbhavaḥ
॥ १४ ॥
नक्षत्रग्रहताराणाम् अधिपो विश्वभावनः। तेजसामपि तेजस्वी द्वादशात्मन् नमोऽस्तु ते
nakṣatragrahatārāṇām adhipo viśvabhāvanaḥ | tejasām api tejasvī dvādaśātman namo'stu te
॥ १५ ॥
नमः पूर्वाय गिरये पश्चिमायाद्रये नमः। ज्योतिर्गणानां पतये दिनाधिपतये नमः
namaḥ pūrvāya giraye paścimāyādraye namaḥ | jyotirgaṇānāṃ pataye dinādhipataye namaḥ
॥ १६ ॥
जयाय जयभद्राय हर्यश्वाय नमो नमः। नमो नमः सहस्रांशो आदित्याय नमो नमः
jayāya jayabhadrāya haryaśvāya namo namaḥ | namo namaḥ sahasrāṃśo ādityāya namo namaḥ
॥ १७ ॥
नम उग्राय वीराय सारङ्गाय नमो नमः। नमः पद्मप्रबोधाय मार्ताण्डाय नमो नमः
nama ugrāya vīrāya sāraṅgāya namo namaḥ | namaḥ padmaprabodhāya mārtāṇḍāya namo namaḥ
॥ १८ ॥
ब्रह्मेशानाच्युतेशाय सूर्यायादित्यवर्चसे। भास्वते सर्वभक्षाय रौद्राय वपुषे नमः
brahmeśānācyuteśāya sūryāyādityavarcase | bhāsvate sarvabhakṣāya raudrāya vapuṣe namaḥ
॥ १९ ॥
तमोघ्नाय हिमघ्नाय शत्रुघ्नायामितात्मने। कृतघ्नघ्नाय देवाय ज्योतिषां पतये नमः
tamoghnāya himaghnāya śatrughnāyāmitātmane | kṛtaghnaghnāya devāya jyotiṣāṃ pataye namaḥ
॥ २० ॥
तप्तचामीकराभाय वह्नये विश्वकर्मणे। नमस्तमोऽभिनिघ्नाय रुचये लोकसाक्षिणे
taptacāmīkarābhāya vahnaye viśvakarmaṇe | namas tamo'bhinighnāya rucaye lokasākṣiṇe
॥ २१ ॥
नाशयत्येष वै भूतं तदेव सृजति प्रभुः। पायत्येष तपत्येष वर्षत्येष गभस्तिभिः
nāśayaty eṣa vai bhūtaṃ tad eva sṛjati prabhuḥ | pāyaty eṣa tapaty eṣa varṣaty eṣa gabhastibhiḥ
॥ २२ ॥
एष सुप्तेषु जागर्ति भूतेषु परिनिष्ठितः। एष एवाग्निहोत्रं च फलं चैवाग्निहोत्रिणाम्
eṣa supteṣu jāgarti bhūteṣu pariniṣṭhitaḥ | eṣa evāgnihotraṃ ca phalaṃ caivāgnihotriṇām
॥ २३ ॥
वेदाश्च क्रतवश्चैव क्रतूनां फलमेव च। यानि कृत्यानि लोकेषु सर्व एष रविः प्रभुः
vedāś ca kratavaś caiva kratūnāṃ phalam eva ca | yāni kṛtyāni lokeṣu sarva eṣa raviḥ prabhuḥ
॥ २४ ॥
एनमापत्सु कृच्छ्रेषु कान्तारेषु भयेषु च। कीर्तयन् पुरुषः कश्चिन्नावसीदति राघव
enam āpatsu kṛcchreṣu kāntāreṣu bhayeṣu ca | kīrtayan puruṣaḥ kaścin nāvasīdati rāghava
॥ २५ ॥
पूजयस्वैनमेकाग्रो देवदेवं जगत्पतिम्। एतत् त्रिगुणितं जप्त्वा युद्धेषु विजयिष्यसि
pūjayasvainam ekāgro devadevaṃ jagatpatim | etat triguṇitaṃ japtvā yuddheṣu vijayiṣyasi
॥ २६ ॥
अस्मिन् क्षणे महाबाहो रावणं त्वं वधिष्यसि। एवमुक्त्वा तदागस्त्यो जगाम च यथागतम्
asmin kṣaṇe mahābāho rāvaṇaṃ tvaṃ vadhiṣyasi | evam uktvā tadāgastyo jagāma ca yathāgatam
॥ २७ ॥
एतच्छ्रुत्वा महातेजा नष्टशोकोऽभवत्तदा। धारयामास सुप्रीतो राघवः प्रयतात्मवान्
etac chrutvā mahātejā naṣṭaśoko'bhavat tadā | dhārayām āsa suprīto rāghavaḥ prayatātmavān
॥ २८ ॥
आदित्यं प्रेक्ष्य जप्त्वा तु परं हर्षमवाप्तवान्। त्रिराचम्य शुचिर्भूत्वा धनुरादाय वीर्यवान्
ādityaṃ prekṣya japtvā tu paraṃ harṣam avāptavān | trirācamya śucir bhūtvā dhanurādāya vīryavān
॥ २९ ॥
रावणं प्रेक्ष्य हृष्टात्मा युद्धाय समुपागमत्। सर्वयत्नेन महता वधे तस्य धृतोऽभवत्
rāvaṇaṃ prekṣya hṛṣṭātmā yuddhāya samupāgamat | sarvayatnena mahatā vadhe tasya dhṛto'bhavat
॥ ३० ॥
अथ रविरवदन्निरीक्ष्य रामं मुदितमनाः परमं प्रहृष्यमाणः। निशिचरपतिसंक्षयं विदित्वा सुरगणमध्यगतो वचस्त्वरेति
atha ravir avadan nirīkṣya rāmaṃ muditamanāḥ paramaṃ prahṛṣyamāṇaḥ | niśicarapatisaṃkṣayaṃ viditvā suragaṇamadhyagato vacas tvareti
॥ ३१ ॥
Aditya Hridayam — recitation
अर्थ
Meaningसंदर्भ
ContextSources & References
Dharmartha presents traditional knowledge with respect for its sources. Practices vary by lineage and region; this material does not assert exclusive or universal authority.
Spot an error or have a suggestion?
Help us keep this accurate — report a mistake or suggest content for this page.
Your notes
Private reflections you can revisit anytime.
Questions & Discussions
Ask a question or start a discussion about this page.
- No questions or discussions yet — be the first.
Related Knowledge
Ganesha Pancharatnam
गणेश पञ्चरत्नम्
A five-verse hymn to Ganesha attributed to Adi Shankaracharya.
Hanuman Chalisa
हनुमान चालीसा
The forty-verse hymn to Hanuman composed by Tulsidas, with context.
Madhurashtakam
मधुराष्टकम्
A sweet eight-verse hymn to Krishna by Vallabhacharya, on his all-pervading sweetness.
Related Services
Bring this into practice
Have a Surya-related pooja, homam or yagya performed for you in the traditional way.
Continue your journey