ॐ
धर्मार्थDHARMARTHA

Create a free account to save & track your favourite knowledge.

Sign up

A note on Dharmartha's ongoing development:Dharmartha is currently in an active phase of content development. Our articles, references, descriptions, and other materials are being reviewed, expanded, and updated r…

Read this in
Ganapati Atharvashirsha

Ganesha

Ganapati Atharvashirsha

गणपत्यथर्वशीर्षम्

The Upanishadic hymn to Ganapati as the supreme reality — complete text with the Ganapati Gayatri.
6 min
Deity
Ganesha
Tradition
Upanishadic
Purpose
Auspicious beginnings
Source
Nitya Karm Pooja Prakash (Gita Press)

मूल पाठ

Sanskrit text

ॐ नमस्ते गणपतये। त्वमेव प्रत्यक्षं तत्त्वमसि। त्वमेव केवलं कर्तासि। त्वमेव केवलं धर्तासि। त्वमेव केवलं हर्तासि। त्वमेव सर्वं खल्विदं ब्रह्मासि। त्वं साक्षादात्मासि नित्यम्

oṃ namas te gaṇapataye | tvam eva pratyakṣaṃ tattvam asi | tvam eva kevalaṃ kartāsi | tvam eva kevalaṃ dhartāsi | tvam eva kevalaṃ hartāsi | tvam eva sarvaṃ khalv idaṃ brahmāsi | tvaṃ sākṣād ātmāsi nityam

॥ १ ॥

ऋतं वच्मि। सत्यं वच्मि

ṛtaṃ vacmi | satyaṃ vacmi

॥ २ ॥

अव त्वं माम्। अव वक्तारम्। अव श्रोतारम्। अव दातारम्। अव धातारम्। अवानूचानमव शिष्यम्। अव पश्चात्तात्। अव पुरस्तात्। अवोत्तरात्तात्। अव दक्षिणात्तात्। अव चोर्ध्वात्तात्। अवाधरात्तात्। सर्वतो मां पाहि पाहि समन्तात्

ava tvaṃ mām | ava vaktāram | ava śrotāram | ava dātāram | ava dhātāram | avānūcānam ava śiṣyam | ava paścāttāt | ava purastāt | avottarāttāt | ava dakṣiṇāttāt | ava cordhvāttāt | avādharāttāt | sarvato māṃ pāhi pāhi samantāt

॥ ३ ॥

त्वं वाङ्मयस्त्वं चिन्मयः। त्वमानन्दमयस्त्वं ब्रह्ममयः। त्वं सच्चिदानन्दाद्वितीयोऽसि। त्वं प्रत्यक्षं ब्रह्मासि। त्वं ज्ञानमयो विज्ञानमयोऽसि

tvaṃ vāṅmayas tvaṃ cinmayaḥ | tvam ānandamayas tvaṃ brahmamayaḥ | tvaṃ saccidānandādvitīyo'si | tvaṃ pratyakṣaṃ brahmāsi | tvaṃ jñānamayo vijñānamayo'si

॥ ४ ॥

सर्वं जगदिदं त्वत्तो जायते। सर्वं जगदिदं त्वत्तस्तिष्ठति। सर्वं जगदिदं त्वयि लयमेष्यति। सर्वं जगदिदं त्वयि प्रत्येति। त्वं भूमिरापोऽनलोऽनिलो नभः। त्वं चत्वारि वाक्पदानि

sarvaṃ jagad idaṃ tvatto jāyate | sarvaṃ jagad idaṃ tvattas tiṣṭhati | sarvaṃ jagad idaṃ tvayi layam eṣyati | sarvaṃ jagad idaṃ tvayi pratyeti | tvaṃ bhūmir āpo'nalo'nilo nabhaḥ | tvaṃ catvāri vākpadāni

॥ ५ ॥

त्वं गुणत्रयातीतः। त्वमवस्थात्रयातीतः। त्वं देहत्रयातीतः। त्वं कालत्रयातीतः। त्वं मूलाधारस्थितोऽसि नित्यम्। त्वं शक्तित्रयात्मकः। त्वां योगिनो ध्यायन्ति नित्यम्। त्वं ब्रह्मा त्वं विष्णुस्त्वं रुद्रस्त्वमिन्द्रस्त्वमग्निस्त्वं वायुस्त्वं सूर्यस्त्वं चन्द्रमास्त्वं ब्रह्म भूर्भुवः स्वरोम्

tvaṃ guṇatrayātītaḥ | tvam avasthātrayātītaḥ | tvaṃ dehatrayātītaḥ | tvaṃ kālatrayātītaḥ | tvaṃ mūlādhārasthito'si nityam | tvaṃ śaktitrayātmakaḥ | tvāṃ yogino dhyāyanti nityam | tvaṃ brahmā tvaṃ viṣṇus tvaṃ rudras tvam indras tvam agnis tvaṃ vāyus tvaṃ sūryas tvaṃ candramās tvaṃ brahma bhūr bhuvaḥ svar oṃ

॥ ६ ॥

गणादिं पूर्वमुच्चार्य वर्णादींस्तदनन्तरम्। अनुस्वारः परतरः। अर्धेन्दुलसितम्। तारेण ऋद्धम्। एतत्तव मनुस्वरूपम्। गकारः पूर्वरूपम्। अकारो मध्यमरूपम्। अनुस्वारश्चान्त्यरूपम्। बिन्दुरुत्तररूपम्। नादः सन्धानम्। संहिता सन्धिः। सैषा गणेशविद्या। गणकऋषिः। निचृद्गायत्रीच्छन्दः। गणपतिर्देवता। ॐ गं गणपतये नमः

gaṇādiṃ pūrvam uccārya varṇādīṃs tad anantaram | anusvāraḥ parataraḥ | ardhendulasitam | tāreṇa ṛddham | etat tava manusvarūpam | gakāraḥ pūrvarūpam | akāro madhyamarūpam | anusvāraś cāntyarūpam | bindur uttararūpam | nādaḥ sandhānam | saṃhitā sandhiḥ | saiṣā gaṇeśavidyā | gaṇaka ṛṣiḥ | nicṛdgāyatrīcchandaḥ | gaṇapatir devatā | oṃ gaṃ gaṇapataye namaḥ

॥ ७ ॥

एकदन्ताय विद्महे वक्रतुण्डाय धीमहि। तन्नो दन्तिः प्रचोदयात्

ekadantāya vidmahe vakratuṇḍāya dhīmahi | tan no dantiḥ pracodayāt

॥ ८ ॥

एकदन्तं चतुर्हस्तं पाशमङ्कुशधारिणम्। रदं च वरदं हस्तैर्बिभ्राणं मूषकध्वजम्। रक्तं लम्बोदरं शूर्पकर्णकं रक्तवाससम्। रक्तगन्धानुलिप्ताङ्गं रक्तपुष्पैः सुपूजितम्। भक्तानुकम्पिनं देवं जगत्कारणमच्युतम्। आविर्भूतं च सृष्ट्यादौ प्रकृतेः पुरुषात्परम्। एवं ध्यायति यो नित्यं स योगी योगिनां वरः

ekadantaṃ caturhastaṃ pāśam aṅkuśadhāriṇam | radaṃ ca varadaṃ hastair bibhrāṇaṃ mūṣakadhvajam | raktaṃ lambodaraṃ śūrpakarṇakaṃ raktavāsasam | raktagandhānuliptāṅgaṃ raktapuṣpaiḥ supūjitam | bhaktānukampinaṃ devaṃ jagatkāraṇam acyutam | āvirbhūtaṃ ca sṛṣṭyādau prakṛteḥ puruṣāt param | evaṃ dhyāyati yo nityaṃ sa yogī yogināṃ varaḥ

॥ ९ ॥

नमो व्रातपतये नमो गणपतये नमः प्रमथपतये नमस्तेऽस्तु लम्बोदरायैकदन्ताय विघ्ननाशिने शिवसुताय श्रीवरदमूर्तये नमः

namo vrātapataye namo gaṇapataye namaḥ pramathapataye namas te'stu lambodarāyaikadantāya vighnanāśine śivasutāya śrīvaradamūrtaye namaḥ

॥ १० ॥

Ganapati Atharvashirsha — recitation

Coming soon

अर्थ

Meaning
Salutations to you, Ganapati. You alone are the manifest reality (tattva); you alone are the creator, sustainer and dissolver; you alone are verily all this Brahman; you are eternally the very Self. We contemplate the one-tusked, the curved-trunk; may that tusked one inspire us. He is four-armed, bearing noose and goad, a tusk and the boon-gesture, with the mouse as his emblem — red-hued, large-bellied, winnow-eared, robed in red and worshipped with red flowers.

संदर्भ

Context
An Upanishad of the Atharva tradition, widely recited in Ganapati worship and homa. Text as given in Nitya Karm Pooja Prakash and Mantrapushpam.

Sources & References

Source / TraditionNitya Karm Pooja Prakash (Gita Press)
Scriptural ReferencesGanapati Atharvashirsha Upanishad
Editorial NoteComplete text of the Ganapati Atharvashirsha Upanishad (upasana khanda), including the Ganapati Gayatri and dhyana verse.

Dharmartha presents traditional knowledge with respect for its sources. Practices vary by lineage and region; this material does not assert exclusive or universal authority.

Spot an error or have a suggestion?

Help us keep this accurate — report a mistake or suggest content for this page.

Report an issue / Suggest a change

Your notes

Private reflections you can revisit anytime.

Sign in to take and save personal notes on this page. Sign in

Questions & Discussions

Ask a question or start a discussion about this page.

  • No questions or discussions yet — be the first.

Free account

Sign in to keep reading

You've read your free entries. Create a free account to keep exploring all of Dharmartha — kathas, mantras, stotras, deities and temples — at no cost.

Back to home